Trzy najczęściej wybierane rośliny na zimozielony żywopłot w Polsce. Każda ma sytuacje, w których jest najlepszym wyborem – i takie, w których po kilku latach będziesz żałować. Poniżej uczciwe porównanie: tempo wzrostu, zimowanie, ile sztuk potrzeba na metr, cięcie i to, po ilu latach żywopłot będzie gotowy.
Thuja occidentalis ‘Smaragd’, ‘Brabant’
Wybierz, jeśli chcesz szybko mieć gęstą, wysoką ścianę na słonecznym lub jasnym stanowisku i zależy Ci na najniższym koszcie metra bieżącego. Najbezpieczniejszy wybór w polskim klimacie – nie przemarza i nie wymaga osłaniania.
Prunus laurocerasus
Wybierz, jeśli zależy Ci na wyglądzie liściastym – dużych, błyszczących liściach zamiast igliwia – i masz osłonięty, raczej ciepły ogród. Licz się z tym, że po ostrej zimie część liści może się przypalić i trzeba będzie roślinę przyciąć.
Taxus baccata, Taxus × media ‘Hicksii’
Wybierz na cień – pod drzewa, przy północnej ścianie – i tam, gdzie chcesz najbardziej formalny, gęsty, ciemny żywopłot. Za to zapłacisz czasem: rośnie najwolniej z tej trójki i na gotową ścianę czeka się najdłużej.
Uczciwie: jesteśmy szkółką tui i to tuje uprawiamy w gruncie. Dlatego zamiast pisać, że tuja wygrywa zawsze, wypisaliśmy poniżej także sytuacje, w których lepszy będzie cis albo laurowiśnia. Jeśli po przeczytaniu okaże się, że tuja nie jest dla Ciebie – lepiej wiedzieć to teraz niż po posadzeniu 40 sztuk.
| Tuja | Laurowiśnia | Cis | |
|---|---|---|---|
| Nazwa łacińska | Thuja occidentalis ‘Smaragd’ / ‘Brabant’ | Prunus laurocerasus | Taxus baccata, Taxus × media |
| Typ rośliny | Iglak, łuskowate igliwie | Liściasty zimozielony, duże błyszczące liście | Iglak, miękkie płaskie igły |
| Tempo wzrostu | Szmaragd 20–30 cm/rok Brabant 30–40 cm/rok | ok. 20–30 cm/rok, nierówno | ok. 15–30 cm/rok |
| Docelowa wysokość | Szmaragd 4–5 m Brabant 4–6 m | ok. 3–5 m zależnie od odmiany | 4–10 m, ale w żywopłocie trzymany niżej |
| Zimą | Szmaragd zostaje ciemnozielony Brabant lekko brązowieje | Zielona, ale liście potrafią się przypalić i pobrązowieć | Ciemnozielony, bardzo stabilny kolor |
| Mrozoodporność w Polsce | Pełna, bez osłaniania | Na granicy – w mroźne, bezśnieżne zimy przemarza | Bardzo dobra |
| Stanowisko | Słońce lub jasny półcień | Półcień, znosi też słońce | Znosi pełny cień – jako jedyny z tej trójki |
| Cięcie | Szmaragd 1× w roku Brabant 2× w roku | 2× w roku, sekatorem | 1× w roku, znosi cięcie w stare drewno |
| Cięcie w stare drewno | Nie odbija – nie wolno ciąć za głęboko | Odbija | Odbija bardzo dobrze |
| Sztuk na metr bieżący | Szmaragd 1,7 szt. (co 60 cm) Brabant 1,6 szt. (co 65 cm) | 2–3 szt. (co 30–50 cm) | 2–3 szt. (co 33–50 cm) |
| Zwartość ściany | Bardzo gęsta od dołu do góry | Gęsta, ale luźniejsza w strukturze | Najgęstsza i najbardziej „strzyżona” w charakterze |
| Czas do gotowego żywopłotu 2 m | Od sadzonki 160–180 cm: 2 lata | Zwykle 3–5 lat | Najdłużej – 5+ lat |
Wartości dla tui pochodzą z naszej własnej uprawy w Miedzechowie pod Grójcem. Dane dla laurowiśni i cisu to typowe wartości podawane przez szkółki tych gatunków – konkretna odmiana i stanowisko potrafią je wyraźnie zmienić.
Większość ludzi porównuje ceny sadzonek. To błąd, bo żywopłotu nie kupujesz na sztuki, tylko na metry. Liczy się więc nie cena rośliny, tylko cena metra bieżącego, a ta zależy od rozstawu sadzenia.
rozstaw co 60 cm
1,7 szt./mbNa 10 metrów żywopłotu potrzeba 17 sadzonek.
rozstaw co 65 cm
1,6 szt./mbNa 10 metrów żywopłotu potrzeba 16 sadzonek.
rozstaw co 30–50 cm
2–3 szt./mbNa te same 10 metrów potrzeba 20–30 sadzonek – nawet dwa razy więcej roślin.
Efekt jest prosty: nawet jeśli pojedyncza sadzonka laurowiśni czy cisu kosztuje tyle samo co tuja, metr gotowego żywopłotu wyjdzie o kilkadziesiąt procent drożej, bo roślin trzeba kupić więcej. Do tego dochodzi więcej dołków do wykopania i więcej pracy przy sadzeniu.
Nasze ceny tui zaczynają się od 45 zł za sztukę – przy Szmaragdzie 120–140 cm daje to około 77 zł za metr bieżący żywopłotu, a przy Brabancie 140–160 cm około 72 zł za metr. Pełne cenniki znajdziesz na podstronach tuja Szmaragd – ceny oraz tuja Brabant – ceny.
Żywotnik zachodni. W żywopłotach w Polsce sadzi się głównie dwie odmiany: wolniejszy, wąski i bardzo równy Smaragd oraz szybki, szeroki i mocny Brabant.
Zimozielony krzew liściasty. Najczęstsze odmiany na żywopłot to Rotundifolia (najpopularniejsza, dorasta do 4–5 m), Novita, Caucasica (przyrasta ok. 30 cm rocznie) oraz wąska Herbergii.
Najbardziej „formalna” roślina na żywopłot – ciemna, gęsta, idealna do strzyżenia. Na żywopłoty najczęściej sadzi się cis pospolity Taxus baccata oraz odmianę Taxus × media ‘Hicksii’ o wzniesionym pokroju.
Tuja Brabant. Rośnie 30–40 cm rocznie, a kupując sadzonki 180–200 cm masz zasłonę praktycznie od razu i pełne 2,5 metra po 2–3 latach. Żadna z pozostałych roślin nie da takiego efektu w tym czasie.
Tuja Szmaragd. Sama trzyma wąski stożek, strzyżenie raz w roku wystarczy, a zimą zostaje ciemnozielona – nie brązowieje jak Brabant.
Cis. Tuja w takim miejscu przerzedzi się i pożółknie od dołu. To jedyna sytuacja, w której odradzamy własny towar bez wahania.
Tuja Szmaragd albo cis ‘Hicksii’. Oba mają wąski, wzniesiony pokrój. Brabant i laurowiśnia rozpychają się na 1,2–1,5 m szerokości i w wąskim ogrodzie będą przeszkadzać.
Laurowiśnia – ale świadomie. Wybierz osłonięte miejsce, unikaj miejsc, gdzie zimą wieje mroźny wiatr przy pełnym słońcu, i przygotuj się na przycinanie przypalonych liści po ostrzejszej zimie.
W polskich warunkach tuja Brabant jest najszybsza: 30–40 cm rocznie, a w dobrym stanowisku nawet 50–60 cm. Laurowiśnia w odmianach takich jak Rotundifolia czy Caucasica przyrasta zwykle 20–30 cm rocznie, ale bywa nierówna – po ostrej zimie potrafi stracić część przyrostu. Cis jest najwolniejszy, około 15–30 cm rocznie zależnie od odmiany i stanowiska.
Zwykle tuja – nie dlatego, że sadzonka jest tania, tylko dlatego, że potrzeba jej mniej na metr. Tuję Szmaragd sadzimy co 60 cm, Brabant co 65 cm, czyli 1,5–1,7 sztuki na metr bieżący. Laurowiśnię i cis sadzi się gęściej, co 30–50 cm, czyli 2–3 sztuki na metr. Przy tej samej cenie jednostkowej metr żywopłotu z laurowiśni lub cisu wychodzi więc wyraźnie drożej.
Zależy od odmiany i miejsca. Laurowiśnia jest w Polsce rośliną z pogranicza strefy mrozoodporności – w łagodniejszych rejonach i osłoniętych ogrodach radzi sobie dobrze, ale przy mroźnej, słonecznej i bezśnieżnej zimie liście brązowieją i przypalają się, a młode pędy przemarzają. Tuja Szmaragd takich problemów praktycznie nie ma.
Cis. To jedyna z tej trójki roślina, która naprawdę dobrze znosi cień – rośnie pod okapem drzew, przy północnej ścianie domu, w miejscach, gdzie tuja się przerzedza i żółknie od dołu. Laurowiśnia toleruje półcień. Tuja potrzebuje słońca albo bardzo jasnego półcienia, inaczej żywopłot będzie rzadki od strony zacienionej.
Tuja Szmaragd – raz w roku wystarczy, bo rośnie wolno i sama trzyma wąski stożek. Tuja Brabant – dwa razy w roku, bo rośnie szybko i się rozpycha. Laurowiśnia – zwykle dwa razy, sekatorem, nie nożycami, żeby nie przecinać dużych liści na pół. Cis – raz w roku, ale znosi nawet bardzo mocne cięcie w stare drewno, czego tuja nie wybacza.
Można, ale rzadko wygląda to dobrze jako jedna zwarta ściana – rośliny rosną w różnym tempie i po kilku latach linia żywopłotu robi się nierówna. Lepiej rozdzielić je na odcinki: tuja tam, gdzie jest słońce, cis na zacienionym fragmencie przy ścianie lub pod drzewami.
Przy tui Brabant kupionej w rozmiarze 160–180 cm zwarta ściana 2,5 metra powstaje w 3–4 lata, a przy Szmaragdzie w tym samym rozmiarze w 4–5 lat. Laurowiśnia potrzebuje zwykle 4–6 lat, a cis – przy przyroście 15–30 cm rocznie – najczęściej 6–10 lat. To główny powód, dla którego na dłuższe odcinki ogrodzenia wybiera się tuję.
Podaj długość działki i kod pocztowy, a powiemy, ile sadzonek potrzebujesz, ile to kosztuje i kiedy możemy przywieźć. Bez zobowiązań.